شورای روابط خارجی: سرنوشت جنگ ایران هنوز نامشخص است

مایکل فرومن، رئیس اندیشکدهٔ شورای روابط خارجی آمریکا، در تحلیلی دربارهٔ جنگ جاری می‌نویسد درگیری با ایران اکنون وارد هفتهٔ دوم شده است؛ در حالی که علی خامنه‌ای و بخش بزرگی از رهبران جمهوری اسلامی کشته شده‌اند، بیش از ۲ هزار هدف در ایران مورد حمله قرار گرفته و به‌گفتهٔ فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا بیش از ۳۰ شناور ایرانی نیز هدف قرار گرفته یا غرق شده‌اند. در مقابل، ایران نیز با حمله به اهداف نظامی، غیرنظامی و زیرساختی در ۱۱ کشور واکنش نشان داده است.

او می‌نویسد اگرچه بسیاری از کشورها از سقوط رهبر جمهوری اسلامی ابراز همدردی نخواهند کرد، اما در اروپا، خاورمیانه و حتی در داخل آمریکا نیز دربارهٔ پیامدهای این عملیات تردیدهایی وجود دارد. به گفتهٔ او قضاوت نهایی دربارهٔ این جنگ به نتیجهٔ بلندمدت آن بستگی دارد: اگر به منطقه‌ای باثبات‌تر و حکومتی کمتر خصمانه در ایران منجر شود موفقیت تلقی خواهد شد، اما اگر به بی‌ثباتی و درگیری طولانی بیانجامد، انتقادها افزایش خواهد یافت.

فرومن می‌نویسد یکی از اصلی‌ترین ابهام‌ها آیندهٔ حکومت در ایران است. ساختار قدرت در جمهوری اسلامی میان روحانیت و دستگاه‌های امنیتی تقسیم شده و مشخص نیست در صورت تغییر رهبری چه نظمی جایگزین آن خواهد شد. به گفتهٔ برخی تحلیلگران، مجتبی خامنه‌ای از گزینه‌های اصلی جانشینی است، اما سناریوهای دیگری نیز مطرح است؛ از جمله رهبری جمعی میان نهادهای امنیتی، قدرت‌گیری سپاه پاسداران، بروز شکاف‌های قومی در کشور یا حتی ظهور چهره‌هایی از اپوزیسیون مانند رضا پهلوی.

او در عین حال یادآوری می‌کند که اهداف آمریکا و اسرائیل کاملاً یکسان نیست. به گفتهٔ الفرِج کولبی، مقام ارشد پنتاگون در حوزهٔ سیاست دفاعی، هدف واشینگتن نابودی توانایی جمهوری اسلامی برای اعمال قدرت نظامی در منطقه، از جمله برنامهٔ هسته‌ای، توان موشکی و پهپادی و نیروهای دریایی آن است. در مقابل، تغییر حکومت در تهران بیشتر به‌عنوان هدف اسرائیل مطرح می‌شود، هرچند واشینگتن نیز با آن مخالفتی ندارد.

فرومن تأکید می‌کند حتی پس از ضربه‌های سنگین به توان موشکی ایران، این کشور هنوز ظرفیت‌هایی برای پاسخ دارد. ده‌ها هزار نیروی آمریکایی در منطقه در برد حملات ایران قرار دارند و متحدان واشینگتن نیز آسیب‌پذیر هستند. تاکنون نیز شش نظامی آمریکایی در این جنگ کشته شده‌اند.

او همچنین به چالش نظامی مهمی اشاره می‌کند: استفاده از موشک‌های بسیار گران‌قیمت برای مقابله با پهپادهای ارزان. به گفتهٔ او فناوری‌هایی مانند پهپادهای رهگیر یا سامانه‌های انرژی هدایت‌شده مانند لیزر می‌توانند در آینده این معادله را تغییر دهند. گزارش‌هایی نیز از استفادهٔ آزمایشی از سامانه‌های لیزری مانند «Iron Beam» و «HELIOS» برای مقابله با موشک‌ها و پهپادها منتشر شده است.

این تحلیل همچنین به پیامدهای اقتصادی جنگ اشاره می‌کند. تنگهٔ هرمز که حدود ۲۰ درصد نفت و گاز مایع جهان از آن عبور می‌کند، یکی از نقاط حساس این درگیری است. هرچند قیمت نفت افزایش یافته، اما هنوز به سطح بحران نرسیده است. با این حال، تردد نفتکش‌ها نسبت به هفتهٔ قبل بیش از ۹۰ درصد کاهش یافته و آمریکا اعلام کرده در صورت لزوم نیروی دریایی این کشور کشتی‌های تجاری را اسکورت خواهد کرد.

فرومن در پایان می‌نویسد میان پایان یک عملیات نظامی موفق و رسیدن به نتیجه‌ای مثبت برای مردم ایران تفاوت زیادی وجود دارد. به گفتهٔ او اهداف نظامی آمریکا ممکن است دست‌یافتنی باشد و اهداف سیاسی اسرائیل پیچیده‌تر باشد، اما مهم‌ترین پرسش این است که نتیجهٔ این جنگ برای آیندهٔ آزادی و رفاه مردم ایران چه خواهد بود.

پادکست میز ایران در یوتیوب

@TheIranDesk What’s Next for the War in Iran? | Council on Foreign Relations
 
 
Back to Top